Większość osób zna prego tylko jako odpowiedź na grazie („dziękuję”). Tymczasem we Włoszech to samo słowo słyszysz przy drzwiach, przez telefon i przy ladzie, gdy sprzedawca czeka na Twoje zamówienie. Dlatego wiele osób się gubi: myślą, że ktoś odpowiada na podziękowanie, a on po prostu pyta, co podać. W tym wpisie pokazuję cztery najczęstsze znaczenia prego i podpowiadam, jak rozpoznać, o które chodzi.
Cztery znaczenia prego w jednej tabeli
| Sytuacja | Do czego służy prego | Polski odpowiednik |
|---|---|---|
| Ktoś odpowiada na grazie | Przyjmuje podziękowanie | „Nie ma za co”, „proszę bardzo” |
| Przy drzwiach, windzie, stole | Zaprasza albo przepuszcza | „Proszę, wejdź”, „proszę usiąść” |
| W sklepie lub barze, gdy podchodzisz | Zachęca Cię do mówienia | „Słucham”, „co podać?” |
| Ktoś podaje Ci talerz albo resztę | Towarzyszy wręczaniu | „Proszę” |
Istnieją jeszcze inne, rzadsze użycia, ale te cztery spotkasz praktycznie każdego dnia we Włoszech.
Prego po grazie: „nie ma za co”
Mówisz grazie, a druga osoba odpowiada prego. To nie jest żadna nowa prośba, tylko zwykłe „nie ma za co” albo „proszę bardzo”. Czasem usłyszysz słowo powtórzone dwa razy: Prego, prego („ależ proszę, drobiazg”). W ten sposób ktoś daje do zrozumienia, że przysługa była naprawdę niewielka.
Prego przy drzwiach i przy stole: „proszę, wejdź”
Ktoś przytrzymuje Ci drzwi, przepuszcza Cię do windy albo wskazuje miejsce przy stole i mówi Prego, zwykle z gestem ręki. Znaczy to „proszę wejść”, „proszę usiąść” albo „proszę przodem”. Podobnie działa francuskie je vous en prie („proszę bardzo”), które też towarzyszy takiemu gestowi. Jeśli dwie osoby stoją w drzwiach i obie mówią prego, zaczyna się krótka, uprzejma przepychanka o to, kto przejdzie pierwszy. Zwykle kończy się uśmiechem i ktoś w końcu wchodzi.
Prego przy ladzie: „słucham, co podać?”
Podchodzisz do lady w sklepie albo w barze, a osoba za nią mówi prego (czasem prego, dica, czyli „proszę, słucham”). To znaczy „słucham, co podać?”. Nie odpowiadasz wtedy grazie, tylko od razu mówisz, czego chcesz, na przykład: Un caffè, per favore („poproszę kawę”).
Tak samo może zachować się kelner, który podchodzi do stolika gotowy przyjąć zamówienie. Wtedy też nie dziękujesz, tylko mówisz, co chcesz zjeść lub wypić. A gdy za chwilę postawi przed Tobą talerz albo wyda resztę, może znowu powiedzieć prego, tym razem w znaczeniu „proszę, oto”. Równie często usłyszysz wtedy ecco („proszę”, „oto”).
Kiedy nie używać prego
Nie używaj prego, gdy to Ty o coś prosisz, na przykład o kawę. Do prośby służy per favore („proszę”, w sensie „bardzo proszę o…”) albo vorrei („chciałbym”, „chciałabym”). Prego przy zamówieniu zabrzmi dziwnie, bo Włoch usłyszy raczej „proszę bardzo” albo „śmiało”, a nie „poproszę”.
Nie tłumacz też automatycznie każdego prego jako polskiego „proszę”. Najpierw zwróć uwagę, kto je mówi i w jakim momencie rozmowy, bo od tego zależy znaczenie.
Pytania, które słyszę najczęściej
Czy prego i per favore znaczą to samo?
Nie. Per favore mówisz, kiedy o coś prosisz. Prego mówisz, kiedy odpowiadasz na podziękowanie, kogoś zapraszasz, coś podajesz albo dajesz drugiej osobie znak, że może mówić.
Co powiedzieć, gdy kelner mówi prego i czeka?
Po prostu złóż zamówienie. Na podziękowanie przyjdzie czas, gdy dostaniesz talerz. Wystarczy na przykład Vorrei una pizza margherita, per favore („poproszę pizzę margheritę”).
Czy di niente jest lepsze niż prego jako odpowiedź na grazie?
Oba zwroty są poprawne. Prego słyszę częściej, a di niente (albo di nulla) znaczy dosłownie „za nic”, więc najbliżej mu do naszego „nie ma za co”.
Znaczenia prego najłatwiej zapamiętać, gdy przećwiczysz je w kilku krótkich scenkach, a nie wtedy, gdy uczysz się definicji na pamięć. Jeśli chcesz ćwiczyć takie rozmowy z lektorem, zajrzyj na stronę kurs włoskiego Białystok. We Francji po podziękowaniu usłyszysz je vous en prie („proszę bardzo”), a przy ladzie raczej Vous désirez ? („co podać?”); te zwroty ćwiczymy na zajęciach opisanych w zakładce kurs francuskiego Białystok. Ceny znajdziesz na stronie cennik kursów językowych Białystok, a wszystkie informacje o szkole na invezia.pl.
