We Włoszech, podobnie jak we Francji, najpierw witasz się z człowiekiem, a dopiero potem mówisz, czego potrzebujesz. Często widzę, jak ktoś wchodzi do baru i od razu rzuca un caffè („kawę”): barista poda kawę, ale rozmowa będzie chłodna, bo zabrakło zwykłego buongiorno („dzień dobry”). Z tego wpisu dowiesz się, którego powitania użyć o danej porze i wobec kogo, kiedy mówić na Lei, a kiedy na tu, oraz jak się uprzejmie pożegnać.
Buongiorno, buonasera, ciao i salve: kiedy którego użyć
| Zwrot | Kiedy | Do kogo |
|---|---|---|
| Buongiorno („dzień dobry”) | Rano i w ciągu dnia, na powitanie | Do każdego: w barze, w sklepie, w urzędzie, do nieznajomego |
| Buonasera („dobry wieczór”) | Po południu i wieczorem | Do tych samych osób co buongiorno |
| Ciao („cześć”) | Na powitanie i na pożegnanie | Do znajomych, rówieśników i osób, z którymi jesteś na „ty” |
| Salve („dzień dobry”, neutralnie) | O każdej porze dnia | Do nieznajomych, gdy nie wiesz, czy lepiej pasuje buongiorno, czy buonasera, albo czy mówić na „Pan/Pani”, czy na „ty” |
Nie ma ustalonej godziny, od której buongiorno zamienia się w buonasera. Zależy to od regionu i od przyzwyczajeń: jedni mówią buonasera już wczesnym popołudniem, inni dopiero pod wieczór. Jeśli nie masz pewności, w ciągu dnia buongiorno będzie bezpiecznym wyborem. Salve przydaje się wtedy, gdy wchodzisz gdzieś o nietypowej porze albo po prostu nie chcesz zgadywać.
Ciao brzmi ciepło, ale nie pasuje do każdej sytuacji. Do nieznajomej osoby za ladą mówię buongiorno, natomiast do kolegi z hostelu mogę od razu powiedzieć ciao.
Lei czy tu: jak zwracać się do rozmówcy
Do nieznajomego, do kelnera i do osoby starszej zwracasz się formą Lei (odpowiednik polskiego „Pan/Pani”), na przykład: Scusi, può aiutarmi? („Przepraszam, czy może mi Pan/Pani pomóc?”). Czasownik stoi wtedy w trzeciej osobie, tak jak w polskim „czy Pan może”. Formy tu („ty”) używa się między znajomymi, a często także między młodymi ludźmi, którzy się nie znają. Jeśli ktoś powie diamoci del tu („mówmy sobie na ty”), proponuje Ci przejście na „ty”. Możesz się zgodzić, ale nie musisz. Na początku rozmowy bezpieczniej jest wybrać Lei, bo łatwiej przejść z formy grzecznościowej na „ty” niż odwrotnie.
Jak się pożegnać po włosku
- Arrivederci („do widzenia”): uniwersalne pożegnanie, pasuje prawie wszędzie.
- ArrivederLa („do widzenia”, bardziej oficjalnie): do jednej osoby, z którą rozmawiasz na Lei. Słyszę je rzadziej niż arrivederci, ale jest jak najbardziej poprawne.
- Buona giornata („miłego dnia”).
- Buona serata („miłego wieczoru”).
- A presto („do zobaczenia wkrótce”) i a dopo („do zobaczenia później”, tego samego dnia).
- Ciao („cześć”): gdy jesteście już na „ty”.
Wychodząc z baru, zwykle mówię: Grazie, arrivederci. Buona giornata. („Dziękuję, do widzenia. Miłego dnia”).
Czego unikać przy powitaniu
Nie zaczynaj od zamówienia, zanim się przywitasz. Nie mów ciao do urzędnika ani do innych osób, z którymi rozmawiasz oficjalnie. Nie całuj też w policzek kogoś, kto wyciąga do Ciebie rękę. Pocałunek w policzek na powitanie (il bacio, „pocałunek”) zależy we Włoszech od relacji i regionu, dlatego w nowej sytuacji czekam, aż druga osoba sama wykona pierwszy gest.
Pytania, które słyszę najczęściej
Czy w barze mogę powiedzieć ciao?
Tak, jeśli przychodzisz tam codziennie, a barista sam wita Cię słowem ciao. Gdy jestem gdzieś pierwszy raz, mówię buongiorno.
Od której godziny mówi się buonasera?
Nie ma jednej ustalonej godziny. Buonasera pasuje po południu, wieczorem i na przykład w restauracji po pracy. Jeśli w ciągu dnia powiesz buongiorno, nie popełnisz błędu.
Czy salve brzmi sztywno?
Nie, brzmi neutralnie. Przydaje się, gdy nie chcesz zgadywać pory dnia ani stopnia formalności. W typowej porannej sytuacji w barze naturalniej jest jednak powiedzieć buongiorno.
Po francusku ćwiczymy ten sam nawyk ze słowem bonjour, a po włosku z buongiorno. Jeśli chcesz, żeby takie powitania przychodziły Ci automatycznie, a nie tylko z teorii, zajrzyj na stronę kurs włoskiego Białystok. Jeśli wolisz francuski, sprawdź kurs francuskiego Białystok. Ceny znajdziesz w zakładce cennik kursów językowych Białystok, a więcej o szkole na stronie invezia.pl.
