Po polsku jesteśmy głodni, jest nam zimno i chce nam się spać. Po włosku te stany wyraża się czasownikiem avere („mieć”), a nie essere („być”). Dlatego zdanie sono fame, które często słyszę od początkujących, jest błędne: Włoch je zrozumie, ale od razu usłyszy, że coś jest nie tak. Poprawnie mówi się ho fame („jestem głodny”), ho freddo („jest mi zimno”) i ho sonno („chce mi się spać”). W tym wpisie znajdziesz listę takich zwrotów, odmianę avere i kilka przypadków, w których jednak używa się essere.
Avere zamiast essere: zwroty, które przydają się codziennie
| Poprawnie | Błędnie | Znaczenie |
|---|---|---|
| Ho fame | Sono fame | Jestem głodny / głodna |
| Ho sete | Sono sete | Chce mi się pić |
| Ho freddo | Sono freddo | Jest mi zimno |
| Ho caldo | Sono caldo | Jest mi gorąco |
| Ho sonno | Sono sonno | Chce mi się spać |
| Ho paura | Sono paura | Boję się |
| Ho ragione | Sono ragione | Mam rację |
Niektóre błędne wersje nie są po prostu niegramatyczne, ale zmieniają sens. Sono freddo brzmi raczej jak „jestem zimny” w dotyku albo „jestem oschły”, a nie „marznę”. Sono caldo może zabrzmieć jeszcze bardziej dwuznacznie. Dlatego polecam uczyć się tych zdań jako gotowych zwrotów, a nie wyprowadzać ich z ogólnej zasady, że avere znaczy „mieć”.
Odmiana avere w czasie teraźniejszym
Do wszystkich zwrotów z tabeli wystarczy czas teraźniejszy: ho, hai, ha, abbiamo, avete, hanno („mam, masz, ma, mamy, macie, mają”). Kilka przykładów: Hai fame? („Jesteś głodny?”), Avete freddo? („Jest wam zimno?”), Hanno sonno dopo pranzo („Po obiedzie chce im się spać”).
Celowo pomijam tu passato prossimo (czas przeszły) i wybór czasownika posiłkowego, czyli to, kiedy w czasie przeszłym używa się avere, a kiedy essere. To temat na osobny wpis, a tutaj skupiam się na tym, jak mówić o samopoczuciu i potrzebach ciała.
Kiedy jednak mówi się essere
Nie wszystkie stany wyraża się przez avere. Sono stanco / stanca („jestem zmęczony / zmęczona”) tworzy się z essere. Warto przy tym odróżnić je od ho sonno: zmęczenie to brak sił, a ho sonno oznacza senność, czyli ochotę na sen. Podobnie sono malato / malata („jestem chory / chora”) idzie z essere, ale już ho mal di testa („boli mnie głowa”) z avere. Nie ma jednej prostej reguły, która obejmie wszystkie przypadki, dlatego najlepiej zapamiętywać takie pary w kontekście, w którym je słyszysz.
Mini-scenka
Andiamo a mangiare? („Idziemy coś zjeść?”)
Sì, ho tanta fame. („Tak, jestem bardzo głodny.”)
Vuoi un caffè? („Chcesz kawę?”)
No, ho sete. Un’acqua, per favore. („Nie, chce mi się pić. Poproszę wodę.”)
Pytania, które słyszę najczęściej
Dlaczego nie mogę powiedzieć sono fame?
Bo po włosku mówi się dosłownie „mam głód”, a sono fame znaczyłoby „jestem głodem”. Tak samo jest z pragnieniem, zimnem, gorącem i sennością. Jeśli koniecznie chcesz użyć essere, poprawna forma to sono affamato / affamata, ale brzmi ona mocniej, jak „jestem wygłodniały”, i w codziennej rozmowie słychać ją rzadziej niż ho fame.
A jak powiedzieć, że jestem zmęczony?
Sono stanco (albo sono stanca, jeśli mówi kobieta) jest jak najbardziej poprawne. Ho sonno powiesz wtedy, gdy kleją Ci się oczy i chcesz iść spać.
Jak zapytać o to drugą osobę?
Do znajomego: Hai fame? („Jesteś głodny?”). W formie grzecznościowej, czyli do osoby, której mówisz „Pan” lub „Pani” (po włosku Lei): Ha fame? („Jest Pan głodny?” / „Jest Pani głodna?”). Do grupy: Avete fame? („Jesteście głodni?”).
Od tych zwrotów zaczynam z kursantami naukę opisywania samopoczucia, jeszcze zanim poznają pełną odmianę czasownika „być”. Jeśli chcesz ćwiczyć je w rozmowie z lektorem, zajrzyj na stronę kurs włoskiego Białystok. Dobra wiadomość dla osób, które uczą się też francuskiego: tam działa dokładnie ta sama konstrukcja z czasownikiem avoir („mieć”). Mówi się j’ai faim („jestem głodny”), j’ai soif („chce mi się pić”), j’ai froid („jest mi zimno”), j’ai chaud („jest mi gorąco”) i j’ai sommeil („chce mi się spać”), a zmęczenie, podobnie jak po włosku, wyraża się przez „być”: je suis fatigué. Jeśli chcesz wykorzystać to podobieństwo, sprawdź kurs francuskiego Białystok. Ceny znajdziesz na stronie cennik kursów językowych Białystok, a wszystkie informacje o szkole na invezia.pl.
