We Francji powitanie nie jest ozdobnikiem. To pierwszy ruch w każdej rozmowie: w piekarni, w aptece, w windzie i przy stole. Widzę, jak Polacy wchodzą do sklepu i od razu pytają o chleb. Sprzedawca odpowiada, ale atmosfera jest sztywna. Brakuje jednego słowa: bonjour. Ten wpis tłumaczy, kiedy mówić bonjour, kiedy bonsoir, a kiedy starczy salut.
Bonjour jest obowiązkowe, zanim o coś poprosisz
W sklepie, na poczcie i w kawiarni najpierw witasz osobę za ladą, potem mówisz, czego potrzebujesz. Schemat jest krótki: Bonjour, une baguette s’il vous plaît. Albo: Bonjour, je voudrais un café. Bez tego pierwszego słowa prośba brzmi jak rozkaz. Nie oceniam, tak to tam słychać.
To nie jest rada z przewodnika dla turystów. To codzienny rytuał. Dzieci uczą się go w szkole. Dorośli powtarzają go kilkanaście razy dziennie. Dlatego jeśli pamiętasz z francuskiego tylko jedno słowo na wyjazd, niech to będzie bonjour.
Bonjour, bonsoir i salut. Którego użyć
| Zwrot | Kiedy | Do kogo |
|---|---|---|
| Bonjour | Rano i w dzień, przy pierwszym kontakcie | Do wszystkich: sklep, sąsiad, lekarz, nieznajomy |
| Bonsoir | Od późnego popołudnia i wieczorem | Tak samo szeroko jak bonjour, tylko o innej porze |
| Salut | Na cześć i na do widzenia | Do znajomych, rówieśników, ludzi na „ty” |
| Coucou | Lekko, żartobliwie | Do bliskich. Nie do urzędu i nie do nieznajomego za ladą |
Granica między bonjour a bonsoir nie jest ustawiona na konkretną godzinę w ustawie. W praktyce bonsoir wchodzi, gdy dzień się kończy: po pracy, po zmroku, w restauracji wieczorem. Jeśli nie jesteś pewien, bonjour wciąż jest bezpieczne przez większość dnia.
Salut jest ciepłe, ale nie uniwersalne. Do sprzedawcy, lekarza i osoby starszej, której nie znasz, zostawiam bonjour albo bonsoir.
Co powiedzieć po bonjour
Samo powitanie otwiera drzwi. Potem zwykle pada pytanie o samopoczucie albo od razu sprawa.
- Comment allez-vous ? - wersja grzeczna, na „vous”.
- Comment vas-tu ? albo Ça va ? - do kogoś na „ty”.
- Vous allez bien ? - też grzecznie, trochę cieplej niż podręcznikowe comment allez-vous.
Odpowiedzi, które słyszę najczęściej: Ça va, merci. Très bien, et vous ? Pas mal. Nikt nie oczekuje eseju o zdrowiu. Oczekuje zwrotu piłeczki.
Tu czy vous. Tego nie zgaduj w ciemno
We Francji vous jest domyślne wobec nieznajomych, osób starszych i w sytuacjach oficjalnych. Tu wchodzi między znajomych, studentów, kolegów, czasem w małych firmach. Jeśli ktoś mówi do Ciebie on se tutoie ?, proponuje przejście na „ty”. Możesz się zgodzić: Oui, avec plaisir. Nie musisz. Bezpieczniej zacząć od vous i poczekać, aż druga strona otworzy drzwi.
W sklepie zostajesz przy vous. W hostelu z rówieśnikami często od razu pada tu. Nie ma jednej reguły na cały kraj. Jest instynkt, który buduje się przez powtórzenia.
Jak się pożegnać, żeby nie urwać rozmowy
Wejście bez bonjour jest niegrzeczne. Wyjście bez pożegnania też zostawia chłód. Minimum to au revoir. Często dokładają życzenie na resztę dnia:
- Bonne journée - miłego dnia (gdy wychodzisz w dzień).
- Bonne soirée - miłego wieczoru.
- Bonne nuit - tylko gdy ktoś naprawdę idzie spać, nie przy kasie o 18.
- À bientôt - do zobaczenia wkrótce.
- À demain - do jutra.
W sklepie klasyczne zamknięcie brzmi: Merci, bonne journée. Au revoir. Krótko. I wystarczy.
Czego nie robić przy witaniu
Nie wpadaj do lokalu i nie krzycz zamówienia przez salę. Nie pomijaj spojrzenia. We Francji kontakt wzrokowy i powitanie idą w parze. Nie mieszaj też salut z urzędem skarbowym.
Uścisk, pocałunki w policzek (la bise) i uścisk dłoni to osobny temat. Liczba pocałunków zależy od regionu. W nowej sytuacji czekam, aż druga osoba zainicjuje gest. Dłoń wystarczy przy pierwszym formalnym spotkaniu. Nie wymyślam tu jednej liczby pocałunków na całą Francję, bo jej nie ma.
Mini-scenka, którą warto powtórzyć na głos
Piekarnia, rano. Wchodzisz. Patrzysz na osobę za ladą.
Bonjour.
Bonjour. Vous désirez ?
Une baguette, s’il vous plaît.
Et avec ceci ?
Ce sera tout, merci. Au revoir, bonne journée.
To jest cały rytuał. Gramatyka jest tu prosta. Trudność leży w odruchu: najpierw człowiek, potem chleb.
Pytania, które słyszę najczęściej
Czy mogę użyć salut w sklepie?
Nie polecam. Salut zostaw znajomym. Do osoby za ladą mówię bonjour albo wieczorem bonsoir.
Od której godziny jest bonsoir?
Nie ma jednej godziny w ustawie. W praktyce bonsoir wchodzi pod koniec dnia, po pracy, po zmroku. Jeśli nie jesteś pewien, bonjour przez większość dnia jest bezpieczne.
Czy muszę całować w policzek przy powitaniu?
Nie. Przy pierwszym formalnym spotkaniu wystarczy dłoń albo samo bonjour. La bise zostawiam, aż druga osoba sama to zacznie. Liczba pocałunków zależy od regionu i nie ma jednej normy na całą Francję.
Takie mini-scenki ćwiczymy na zajęciach, bo w podręczniku bonjour jest w lekcji pierwszej, a w życiu jest w każdych drzwiach. Jeśli chcesz to ogarnąć w rozmowie, nie tylko w zeszycie, zobacz kurs francuskiego Białystok. Przy włoskim ten sam odruch budujemy inaczej, przez buongiorno i gest. Wtedy wchodzi kurs włoskiego Białystok. Ceny i formaty są w cennik kursów językowych Białystok. Strona szkoły: invezia.pl.
